Η νέα μελέτη που έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στον τομέα της φυσικής και της φιλοσοφίας προέρχεται από ερευνητές του MIT. Αυτή η πρωτοποριακή έρευνα εξετάζει τη δυνατότητα ύπαρξης ενός «εξωτερικού παρατηρητή» σε ένα κλειστό Σύμπαν, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι κάτι τέτοιο είναι μαθηματικά αδύνατο. Η έρευνα υπογράφεται από τους φυσικούς Daniel Harlow, Mykhaylo Usatyuk και Ying Zhao και προορίζεται να ρίξει φως σε θεμελιώδη ζητήματα της κβαντικής βαρύτητας. Τα αποτελέσματα τους, που δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στην πλατφόρμα arXiv, μας καλούν να αναθεωρήσουμε τη θεώρηση μας για την πραγματικότητα και τη θέση μας μέσα σε αυτήν.
Τι ορίζουμε ως Κλειστό Σύμπαν
Για να κατανοήσουμε την προσέγγιση των ερευνητών, είναι κρίσιμο να ερμηνεύσουμε την έννοια του «κλειστού Σύμπαντος». Φανταστείτε έναν χώρο, ο οποίος, παρά την διαρκή διαστολή του, δεν έχει όρια ή «έξω». Αποτελεί ένα αυτοτελές σύστημα που περιλαμβάνει ολόκληρη την ύλη, την ενέργεια, το χωροχρόνο και τη βαρύτητα.
Σύμφωνα με τη θεωρία της κβαντομηχανικής, κάθε φυσικό σύστημα μπορεί να απεικονιστεί σε έναν χώρο καταστάσεων, γνωστό ως χώρος Hilbert. Αυτός ο χώρος προσδιορίζει πόση πληροφορία ή πολυπλοκότητα μπορεί να περιέχεται σε ένα σύστημα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι φυσικοί έχουν ανακαλύψει μια παράδοξη κατάσταση: όταν οι εξισώσεις που σχετίζονται με την κβαντική βαρύτητα εφαρμόζονται σε ολόκληρο το κλειστό Σύμπαν, προκύπτει ότι ο χώρος Hilbert καταρρέει σε κάτι μονοδιάστατο. Με άλλη λέξη, μετατρέπεται σε μια «τελεία» χωρίς καμία χωρική ή χρονική πληροφορία.
Αυτό το φαινόμενο εγείρει σημαντικά ερωτήματα. Ένας παρατηρητής που θα μπορούσε να βλέπει το Σύμπαν από «έξω» θα αντιλαμβανόταν το Σύμπαν ως στατικό και κενό. Δεν θα υπήρχε ιστορία, εξέλιξη ή πολυπλοκότητα, με αποτέλεσμα το Σύμπαν να φαίνεται αδιάφορο και άτονο.
Η Προσέγγιση: Εμπειρία μέσω της Εσωτερικότητας
Πώς είναι δυνατόν, ωστόσο, να βιώνουμε έναν κόσμο πλούσιο σε χρώμα, κίνηση και ζωή, ενώ οι εξισώσεις υποδεικνύουν ότι το Σύμπαν δεν περιλαμβάνει πληροφορίες;
Οι Harlow, Usatyuk και Zhao προτείνουν μια ριζοσπαστική λύση. Υποστηρίζουν ότι η πολυπλοκότητα και η αίσθηση της πραγματικότητας προκύπτουν μόνο όταν ο παρατηρητής ενσωματώνεται στο σύστημα. Με άλλα λόγια, η παρατήρηση απαιτεί ενεργό συμμετοχή. «Σε ένα κλειστό Σύμπαν, δεν υπάρχει χώρος για έναν παρατηρητή έξω από αυτό», δηλώνουν οι ερευνητές. Η διαδικασία της παρατήρησης προϋποθέτει αλληλεπίδραση, επισημαίνοντας ότι ο παρατηρητής πρέπει να βρίσκεται εντός των ορίων του Σύμπαντος.
Αυτό το συμπέρασμα εγείρει σημαντικές φιλοσοφικές προεκτάσεις, καταδεικνύοντας ότι η έννοια του «εξωτερικού παρατηρητή» — ιδιαίτερα όσον αφορά τον Θεό όπως συχνά αποτυπώνεται στη θεολογία — δεν μπορεί να υπάρξει. Όχι επειδή απαγορεύεται από κάποια θρησκευτική πεποίθηση, αλλά επειδή οι μαθηματικοί κανόνες του Σύμπαντος δεν επιτρέπουν τη φυσική ύπαρξή του. Αν υπήρχε αυτός ο παρατηρητής, δεν θα είχε τη δυνατότητα να αντιληφθεί το τίποτα.
Η Ανάγκη της Υποκειμενικότητας
Η μελέτη των ερευνητών συνθέτει μια μοναδική αίσθηση υποκειμενικότητας στη καρδιά της φυσικής. «Για να κατανοήσουμε το Σύμπαν, πρέπει να το προσεγγίσουμε από μέσα», ισχυρίζονται. Ωστόσο, η εμπειρία αυτή φέρνει και περιορισμούς. Ο παρατηρητής δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι γνωρίζει τα πάντα, καθώς είναι μέρος της εξίσωσης την οποία προσπαθεί να αναλύσει.
Οι ερευνητές αξιοποιούν εργαλεία της θεωρίας της πληροφορίας και της θερμοδυναμικής για να αποδείξουν ότι η αντίληψή μας είναι έγκυρη ακριβώς επειδή είναι μερική. Η επιδίωξη να κατανοήσουμε τα πάντα ταυτόχρονα θα ήταν αυτοκαταστροφική. Είναι σαν να προσπαθείς να διαβάσεις ένα βιβλίο ενώ ταυτόχρονα συμμετέχεις ως χαρακτήρας του: η οπτική σου διαμορφώνει τη narrative.
Μια Θεολογική Παρέμβαση
Φυσικά, οι ερευνητές προσεγγίζουν με χιουμοριστική διάθεση τις φιλοσοφικές προεκτάσεις της δουλειάς τους. Αναγνωρίζουν ότι η ανάγκη για έναν εσωτερικό παρατηρητή ουσιαστικά αποκλείει την ύπαρξη του Θεού ως υπερβατική οντότητας που εποπτεύει τον κόσμο από έξω. Αυτή η «μαθηματική θεώρηση» δεν αποτελεί, φυσικά, μια αποδοκιμασία της πίστης, αλλά μια υπενθύμιση των ορίων της ανθρώπινης γνώσης.
Δηλωτικές Ειδήσεις για το Μέλλον της Φυσικής
Η εργασία των τριών φυσικών χαρακτηρίζεται ως ένα σημαντικό βήμα προς την κατανόηση της κβαντικής βαρύτητας, η οποία επιδιώκει να συγκεράσει τις θεωρίες του Αϊνστάιν με την κβαντομηχανική. Η προσέγγιση αυτή υποδηλώνει ότι η παρελθοντική εκτίμηση του Σύμπαντος ως ανάλυσης ενός αντικειμένου μπορεί να χρειαστεί να ξανασκεφτεί. το Σύμπαν δεν είναι απλώς ένα θέαμα προς παρατήρηση — είναι μια διαδικασία στην οποία συμμετέχουμε ενεργά. Και ίσως η μοναδική οπτική μας για αυτό να είναι να το παρατηρούμε από μέσα.
