Νέα Εποχή Χρημάτων: Ο Ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η ιδέα ότι η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά την οικονομική μας δομή και την έννοια του χρήματος, έχει αρχίσει να αποκτά όλο και περισσότερη προσοχή. Πρόσφατα σχόλια του Έλον Μασκ αναζωπύρωσαν αυτή τη συζήτηση, ισχυριζόμενος ότι οι μηχανές θα καλύψουν όλες τις ανθρώπινες ανάγκες, καθιστώντας το χρήμα περιττό. Ας εξετάσουμε την προφητεία του και τους περιορισμούς της.
Η Σκοπιά του Μασκ
Ο Έλον Μασκ, ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, ανέφερε ότι «το χρήμα θα εξαφανιστεί» όταν η τεχνητή νοημοσύνη και οι ρομποτικές διαδικασίες καλύψουν όλες τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες. Αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, σημαίνει ότι η εργασία θα γίνει χόμπι και δεν θα χρειάζεται πια για επιβίωση. Η ιδέα αυτή παραπέμπει σε κοινωνίες όπου η «μετα-σπανιότητα» επιτρέπει την ελευθερία επιλογής απουσία οικονομικών περιορισμών.
Η Ιδέα της Μετα-Σπανιότητας
Η μετα-σπανιότητα είναι ένα θεωρητικό μοντέλο που υποδηλώνει ότι, χάρη στην τεχνολογία, τα αγαθά και οι υπηρεσίες θα είναι τόσο άφθονα και φθηνά που οι άνθρωποι δεν θα χρειάζεται να ανησυχούν για την απόκτησή τους. Το γεγονός αυτό αλλάζει τη φύση της οικονομίας: οι άνθρωποι δεν θα εργάζονται πλέον αποκλειστικά για επιβίωση, αλλά για δημιουργία και εξέλιξη.
Ωστόσο, η μετάφραση αυτού του οράματος σε κοινωνίες του μέλλοντος είναι σύνθετη και απαιτεί πολιτικές ανατροπές, όπως η διαχείριση περιορισμένων πόρων, των οποίων η σπανιότητα δεν μπορεί να εξαφανιστεί, π.χ., ενέργεια και πρώτες ύλες.
Κύριες Επιφυλάξεις του Μοντέλου
Η δήλωση του Μασκ εγείρει ουσιώδη ερωτήματα για την πραγματικότητα της οικονομίας και την ισότητα.
1) Σπανιότητα και Περιορισμοί
Ακόμα και σε ένα μέλλον όπου η ρομποτική παράγει πολλά αγαθά, οι περιορισμοί στους πόρους, όπως η ενέργεια και οι πρώτες ύλες, παραμένουν. Ένα σύστημα κατανομής θα είναι πάντα απαραίτητο, είτε αυτό γίνεται μέσω χρημάτων είτε μέσω άλλων κανόνων.
2) Η Κατοχή των Ρομπότ
Η πολιτική διάσταση της κατοχής των παραγωγικών μέσων είναι κομβικής σημασίας. Αν οι τεχνολογίες παραμένουν συγκεντρωμένες σε λίγους, η ανισότητα μπορεί να αυξηθεί, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αναδιανομή των ωφελειών.
3) Προκλήσεις στη Μετάβαση
Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι θα υπάρξουν ανισότητες στον δρόμο προς την αφθονία. Οι επαγγελματικές απολύσεις, η υποχρέωση επανακατάρτισης και οι πολιτικές συγκρούσεις είναι μόνο μερικές από τις προκλήσεις που συνδέονται με τη μετάβαση.
Ειρωνεία στην Ευημερία
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ο άνθρωπος που προβάλλει τη θεωρία της εξαφάνισης του χρήματος είναι ο ίδιος ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου. Η περιουσία του αυξάνεται λόγω των επιτυχιών του σε τομείς όπως η Tesla και η SpaceX. Αυτό εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα: αν η αφθονία έρθει, θα είναι με αναδιανομή ή με αυξημένη συγκέντρωση πλούτου;
Συμπέρασμα: Πραγματικότητα ή Ουτοπία;
Είναι γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τα κόστη και να αυξήσουν την παραγωγικότητα, αλλά η εξαγγελία ότι «τα χρήματα θα εξαφανιστούν» μοιάζει με ένα τεχνολογικό σύνθημα. Η πηγή της κοινωνικής ισότητας θα εξαρτηθεί από τους θεσμούς και τις πολιτικές που θα υιοθετηθούν. Το πραγματικό νόμισμα του μέλλοντος μπορεί να είναι η πρόσβαση στους πόρους και όχι το χρήμα, με καθοριστική σημασία την ισότητα στην πρόσβαση στην εκπαίδευση, την ενέργεια και την πολιτική εξουσία.
